رله فن چیست و علائم خرابی آن کدام است؟
رله فن، قطعهای کوچک اما حیاتی در سیستم خنککننده خودرو شماست که وظیفه کنترل روشن و خاموش شدن فن رادیاتور را بر عهده دارد. خرابی این قطعه میتواند به داغ شدن بیش از حد موتور و آسیبهای جدی مانند سوختن واشر سرسیلندر منجر شود. در این مطلب، به زبان ساده بررسی میکنیم که رله فن چگونه کار میکند، علائم خرابی آن چیست و چرا تعویض بهموقع آن اهمیت دارد.
رله فن چگونه کار میکند؟
رله در واقع یک کلید الکترومغناطیسی هوشمند است که با یک جریان ضعیف، یک جریان قوی را کنترل میکند. فرآیند کار رله فن به این صورت است:
- ورود برق: جریان برق از باتری خودرو پس از عبور از یک فیوز، به پایه شماره ۳۰ رله میرسد و منتظر فرمان میماند.
- فرمان از ECU: سنسور دمای آب، دمای موتور را بهطور مداوم به واحد کنترل الکترونیکی خودرو (ECU یا کامپیوتر ماشین) گزارش میدهد.
- فعالسازی رله: وقتی دمای موتور از حد استاندارد بالاتر میرود، ECU یک سیگنال الکتریکی ضعیف به سیمپیچ داخلی رله (بین پایههای ۸۵ و ۸۶) ارسال میکند.
- اتصال مدار: این سیگنال، سیمپیچ را به یک آهنربای موقت تبدیل کرده و باعث میشود کلید داخلی رله بسته شود. در نتیجه، برق قوی که در پایه ۳۰ منتظر بود، به پایه ۸۷ متصل میشود.
- روشن شدن فن: برق از پایه ۸۷ به سمت موتور فن رادیاتور حرکت کرده و آن را روشن میکند. با عبور هوا از رادیاتور، دمای موتور شروع به کاهش میکند.
- خاموش شدن فن: با رسیدن دمای موتور به محدوده امن، ECU سیگنال را قطع میکند، رله باز شده و فن خاموش میشود.
چرا خرابی رله فن خطرناک است؟
خرابی این قطعه کوچک میتواند عملکرد کل سیستم خنککاری را مختل کند. دو حالت شایع برای خرابی رله فن وجود دارد:
- فن روشن نمیشود: اگر رله بسوزد و دیگر نتواند مدار را وصل کند، فن در زمان نیاز روشن نخواهد شد. این اتفاق باعث بالا رفتن سریع دمای موتور و جوش آوردن آن میشود که میتواند هزینههای سنگینی مانند تعویض واشر سرسیلندر را به دنبال داشته باشد.
- فن خاموش نمیشود: در حالت دیگر، ممکن است کنتاکتهای داخلی رله به هم بچسبند و مدار همیشه وصل بماند. در این صورت، فن حتی پس از خاموش کردن خودرو نیز یکسره کار میکند و باعث خالی شدن باتری میشود.
اگر متوجه شدید که موتور خودروی شما بیش از حد داغ میشود یا فن آن بهدرستی کار نمیکند، حتماً رله فن را به عنوان یکی از اولین گزینهها بررسی کنید. این مشکل بهویژه در برخی خودروها مانند پژو ۴۰۵ شایع است.
رله فن یک کنترلکننده هوشمند و ضروری برای مدیریت دمای موتور است. شناخت نحوه کار و علائم خرابی آن به شما کمک میکند تا با یک هزینه بسیار کم، از آسیبهای جدی و پرهزینه به موتور خودرو جلوگیری کنید. بنابراین، هرگاه با مشکل داغ کردن موتور یا عملکرد نادرست فن مواجه شدید، قبل از هر اقدام دیگری، سلامت این قطعه را بررسی و در صورت نیاز آن را تعویض کنید.
